Parafia św. Stanisława Biskupa i Męczennika i św. Wacława Męczennika w Świdnicy

Katedra św. Stanisława Biskupa i Męczennika i św. Wacława Męczennika w Świdnicy

Parafia była erygowana w XIII wieku, a księgi metrykalne prowadzone są od 1919 roku. Tytuł katedry został nadany kościołowi 25 marca 2004.

Pierwszy kościół w Świdnicy zburzyli Tatarzy w 1241 roku. W 1260 roku książę wrocławski Henryk III zbudował drewniany kościół pod patronatem klasztoru klarysek wrocławskich. Budowę obecnego kościoła rozpoczął w 1330 roku książę świdnicki Bolko II, który był największym darczyńcą kościoła i sprawował patronat.

Jest to jeden z największych kościołów Śląska, z najwyższą wieżą na Dolnym Śląsku. Kościół jest orientowany, trzynawowy, bazylikowy, z wielobocznie zamkniętym prezbiterium, pod którym znajduje się krypta z XIV wieku. W XVI wieku Lucas Schleierweber, odbudowując sklepienie po pożarze, zbudował okno fasady zachodniej - największe gotyckie okno na Śląsku (18 m x 6 m).

W 1660 roku patronat nad kościołem przejęli jezuici, którzy kościół przebudowali. W czasie wojen śląskich, Prusacy urządzili w kościele obóz dla jeńców wojennych, a w latach 1757-1772 magazyn mąki. Do celów kultu kościół przywrócono w 1773 roku. Po gruntownej renowacji w latach 1893-1909, kościół uroczyście poświęcono w 1909 roku. W czasie drugiej wojny światowej kościół przetrwał bez większych uszkodzeń, a kolejni proboszczowie przeprowadzali prace remontowe.

Ta gotycka katedra ma bardzo bogaty wystrój i wyposażenie. Ołtarz główny tworzył Johann Riedel SJ (1654-1736) w latach 1690-1694. Jego autorstwa są także ołtarze: Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny z 1696 roku, a w pobliżu prezbiterium ołtarz Krzyża Św. Nawę główną w 1739 roku ozdobił polichromią Johann Georg Etgens (1693-1757) z Brna. Na ścianach nawy głównej wielkie obrazy fundacji Johanna Antona Schaffgotsch. Zwraca uwagę ambona z 1698 roku, będąca dziełem Johanna Riejla, świdnickiego jezuity, wybitnego rzeźbiarza pochodzącego ze Śląska Opawskiego. Autorem obrazów w kaplicy św. Franciszka Ksawergo jest J. Claessens z Antwerpii, czynny na Śląsku od ok. 1692 roku.

Ważna kaplica w tej katedrze to Matki Boskiej Świdnickiej. Średniowieczny obraz Matki Boskiej Świdnickiej zwany Domina in Sole został umieszczony w tej kaplicy przez jezuitów w 1686 roku. Decyzją bpa Ignacego Deca kult Matki Bożej rozszerzono na całą diecezję świdnicką, tworząc Sanktuarium Matki Bożej Świdnickiej.

W katedrze jest szereg interesujących obrazów, m.in. w prezbiterium z 1668 roku Zamordowanie św. Wacława, autorstwa Michaela Leopolda Willmanna, a także inne pędzla Johanna Jacoba Eybelwiesera. Prospekt organowy z ok. 1705 roku, projektu Gottfrieda Siebera z Brna, z rzeźbami Leonarda Webera z początku XVIII wieku.

• 15 marca 2017 świdnicka katedra została wpisana na listę Pomników Historii.

Bibliografia

T. Mroczko, M. Arszyński (red.), Architektura gotycka w Polsce, Warszawa 1995; D. Galewski, Jezuici wobec tradycji średniowiecznej. Barokizacje kościołów w Kłodzku, Świdnicy, Jeleniej Górze i Żaganiu, Kraków 2012; Zabytki sztuki w Polsce. Śląsk, Warszawa 2006